کوردی      عربي       فارسی       English       Kurdi  
    
  بۆیه‌که‌مجار پارێزه‌رێک نهێنی دادگای باڵای تاوانه‌کانی هه‌ڵه‌بجه‌ بۆ ڕۆژنیوز ئاشکرا ده‌کات

بۆیه‌که‌مجار پارێزه‌رێک نهێنی دادگای باڵای تاوانه‌کانی هه‌ڵه‌بجه‌ بۆ ڕۆژنیوز ئاشکرا ده‌کات 

لە ماڵپەری ڕۆژ نیوز وەرگیراوە


هیوا شاره‌زوورى - هه‌ڵه‌بجه‌

له‌م چاوپێکه‌تنه‌دا پارێزه‌رێکى به‌رگریکار له‌ دۆسیه‌ى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌، تیشک ده‌خاته‌ سه‌ر چۆنیه‌تى دانیشتنه‌کانى دادگاى باڵاى تاوانه‌کان له‌باره‌ى تاوانى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ و ئه‌و ڕێگرییانه‌ى هه‌بووه‌ له‌ دادگادا بۆئه‌وه‌ى که‌یسه‌که‌ سه‌رکه‌وتوو نه‌بێت، هاوکات باسى ئه‌وه‌ش ده‌کات که‌ چه‌ندین تۆمه‌تبارى سه‌ره‌کى هه‌بوون پێویست بووه‌ دادگایى بکرێن که‌ به‌شێکیان کوردبوون و به‌شێکیشیان عه‌ره‌ب بوون به‌ڵام دادگایى نه‌کراون، سه‌ربارى ئه‌وه‌ له‌ کوردستاندا پله‌ و ئیمتیازیان پێدراوه‌.

به‌کر حه‌مه‌ سدیق عارف ئه‌ندامى ده‌سته‌ى پارێزه‌رانى به‌رگریکار له‌ که‌یسى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌، وه‌ڵامى چه‌ندین پرسیارى تایبه‌ت به‌ چۆنیه‌تى دانیشتنه‌کانى دادگاى باڵاى تاوانه‌کان له‌باره‌ى که‌یسى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌داته‌وه‌.
 
ڕۆژنیوز: مێژوى یه‌که‌م دانیشتن که‌ى بوو، دانیشتنه‌کانى دادگاى باڵاى تاوانه‌کان چه‌ند دانیشتن بوون که‌ له‌سه‌ر که‌یسى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ ئه‌نجامدران؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: سه‌ره‌تا سوپاسى به‌ڕێزتان ده‌که‌م، من به‌کر حه‌مه‌ سدیق عارف له‌دایکبووى 1962 دانیشتووى شارى هه‌ڵه‌بجه‌ و له‌دایکبووى شارى هه‌ڵه‌بجه‌ش، ئه‌ندامێکى ده‌سته‌ى پارێزه‌رى که‌یسى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ و که‌یسى کانى عاشقان، له‌ 23_12_2008 یه‌که‌م دانیشتنى تایبه‌ت به‌ تاوانى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌ستى پێکرد، به‌سه‌رۆکایه‌تى به‌ڕێز محه‌مه‌د عریبى، که‌ سه‌رۆکى ده‌سته‌که‌ بوو ، وه‌ ده‌سته‌ى دووه‌م بوو له‌ دادگاى باڵاى تاوانه‌کانى عێراق،دانیشتنه‌کانى دادگا تایبه‌ت به‌ که‌یسى هه‌ڵه‌بجه‌، 34 دانیشتنى خایاند له‌ 17_1_2010 کۆتایى هات، واته‌ 13 مانگ به‌رده‌وامبوو.

ڕۆژنیوز: چه‌ند سکاڵاکار و شایه‌تحاڵ له‌سه‌ر که‌یسى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ هه‌بوو ؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: له‌قۆناغى لێکۆڵینه‌وه‌دا نزیکه‌ى 300 که‌سێک سکاڵا کار بوون که‌پێیان ده‌وترێت داواکارانى مافى که‌سێتى، 90 شاهیدیش هه‌بوون، شاهیده‌کانیش وه‌کو سکاڵاکاره‌کان وان، به‌ڵام ئه‌مان هیچ مافێکیان ده‌ست ناکه‌وێت له‌و شایه‌تییه‌ى که‌ ده‌ى ده‌ن، ته‌نها ئه‌رکى ئایینى و مرۆیى و ئه‌خلاقى خۆیان جێبه‌جێده‌که‌ن، کۆى گشتى سکاڵاکار و شاهید حاڵ گه‌شتنه‌ نزیکه‌ى 400 که‌سێک له‌قۆناغى لێکۆڵینه‌وه‌دا، ژماره‌ى بۆکس فایله‌کانیش 15 بۆکس فایل بوو، قۆناغى لێکۆڵینه‌وه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌ 3050 لاپه‌ڕه‌ بوو (ئه‌مه‌ ته‌نها قۆناغى لێکۆڵینه‌وه‌)، له‌قۆناغى دادگاییى کردندا، دادگا پێویستى نه‌بوو به‌ هه‌موو سکاڵاکار و شاهید حاڵه‌کان، له‌ سکاڵاکاره‌کان به‌سێ قۆناغ نزیکه‌ى 20 که‌سمان برد، زیاتر له‌ شه‌ش که‌سى بیانى هاتن شایه‌تیاندا له‌گه‌ڵ سێ شاهیدى محمى، کۆى گشتى سکاڵا کار و شاهید حاڵ له‌ قۆناغى دادگایى کردنى تۆمه‌تباراندا گه‌شته‌ نزیکه‌ى 25 که‌س، چونکه‌ دادگاى باڵاى تاوانه‌کان به‌ پێویستى نه‌زانى هه‌موویان وه‌ربگرێت، ئه‌وانه‌ى پێویست بوو وه‌رى گرتن، وه‌ کۆمه‌ڵێک به‌ڵگه‌ له‌ دۆسیه‌که‌دا هه‌بوو، کۆمه‌ڵێک سکاڵاو شایه‌تى له‌قۆناغى لێکۆڵینه‌وه‌دا هه‌بوون که‌ گرنگ بوون دادگا ته‌نها ئه‌وانه‌ى بانگ کرد.

ڕۆژنیوز: له‌کاتى به‌ڕێوه‌چوونى پرۆسه‌ى دادگایى کردنى تۆمه‌تباراندا، زیاتر ڕووبه‌ڕووى چ گرفتێک ده‌بوونه‌وه‌، به‌تایبه‌تى له‌ بابه‌تى خستنه‌ڕووى ئه‌و به‌ڵگانه‌ى که‌ ئێوه‌ به‌ده‌ستتانه‌وه‌ بوو، دادگا هه‌ڵوێستى چى بوو له‌سه‌ر به‌ڵگه‌کان و تاچه‌نده‌ ئه‌و به‌ڵگانه‌ به‌هێزبوون و مایه‌ى قه‌ناعه‌ت پێهێنانى دادگابوون؟



به‌کر حه‌مه‌ سدیق: ئه‌و جۆره‌ دانیشتنانه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ى سرووشتێکى نێوده‌وڵه‌تى هه‌یه‌ ده‌بێت به‌پێى پێوه‌ره‌کانى دادگایی کردنێکى نێوده‌وڵه‌تى به‌ڕێوه‌بچێت، ئێمه‌ش پارێزه‌رى لۆکاڵى بووین و له‌سه‌ر ئاستى لۆکاڵى ئه‌زموونێکى باشمان هه‌بوو، به‌ڵام وه‌کو پارێزه‌رێک له‌ که‌یسى نێوده‌وڵه‌تیدا (که‌یسه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌کان به‌گشتى ده‌ڕواته‌ نزیکه‌ى 25 تاوانى گشتى که‌ تاوانى دژ به‌مرۆڤایه‌تى و تاوانى جینۆساید و تاوانى جه‌نگ و مینى تێدایه‌، به‌گشتى ئه‌و تاوانانه‌ى که‌ له‌دنیادا پۆلێنکراون به‌ تاوانه‌ جه‌نگییه‌کان) به‌تایبه‌تى ئه‌و سێ تاوانه‌ سه‌ره‌کییه‌ى باسم لێوه‌کردن که‌ تاوانى دژ به‌ مرۆڤایه‌تى و جینۆساید و تاوانى جه‌نگه‌، دادگا تایبه‌تمه‌ندبوو به‌ بینینى ئه‌و داوایانه‌، بۆیه‌ یه‌که‌م کێشه‌ى ئێمه‌ له‌ دۆسیه‌که‌دا بوونى ئه‌زموون بوو که‌ ئه‌زموونێکى باشى ده‌ویست، به‌ڵام له‌به‌رئه‌وه‌ى ئێمه‌ که‌ پێشتر کارى پارێزه‌رایه‌تیمان کردبوو وه‌ ئه‌زمونى دۆسیه‌ى ئه‌نفالیشمان هه‌بوو، ئه‌زمونێکى باشمان په‌یداکرد "پرسیار و خوێندنه‌وه‌و به‌دواداچوون"، به‌ شاره‌زاییه‌کى جوانه‌وه‌ چوینه‌ به‌رده‌م داگاکه‌ و پێشکه‌شکردنى لائیحه‌که‌ش له‌به‌رده‌م دادگاى باڵاى تاوانه‌کاندا که‌ 82 لاپه‌ڕه‌بوو، به‌ دان پێدانانى هه‌موو لایه‌ک لائیحه‌یه‌کى باشبوو، تائه‌و ڕاده‌یه‌ى یه‌کێک له‌ تۆمه‌تباره‌کان که‌ "سابر دوورى" بوو وتى ئه‌م لائیحه‌یه‌ تیمێکى نێوده‌وڵه‌تى بۆى نووسیون و خۆیان نه‌یان نوسیوه‌، که‌ ئه‌مه‌ش درۆیه‌کى شاخداره‌ له‌ ڕاستیدا من و گۆران ئه‌دهه‌م لائیحه‌که‌مان نووسى، دوو به‌ش بوو، به‌شى یه‌که‌مى من نوسیم و به‌شى دووه‌مى گۆران ئه‌دهه‌م نووسى، که‌ ئێسته‌ له‌ کتێبه‌که‌دا کتێبى (حلبجه‌ فی مواجهه‌ سموم الموت) بڵاو بووه‌ته‌وه‌، هه‌رکه‌سێک ئه‌و لائیحه‌یه‌ بخوێنێته‌وه‌ تێده‌گات که‌ لائیحه‌یه‌کى ته‌واوو تێر و پڕه‌، تێده‌گات زۆرباشه‌، وه‌ دادگاى تاوانى نێوده‌وڵه‌تیش ته‌نانه‌ت داواکارى گشتیش پشتى به‌ستووه‌ به‌ لائیحه‌که‌ى ئێمه‌،ئه‌مه‌ کێشه‌یه‌ک ، کێشه‌یه‌کى تریش ئه‌وه‌بوو تۆمه‌تباره‌کان دانیان نه‌ده‌نا به‌ تاوانه‌که‌یاندا، ئه‌یانوت ئاگامان له‌هیچ نیه‌ له‌کاتێکدا که‌ به‌ڵگه‌کان به‌ته‌واوى ئاماژه‌ى تێدابوو، به‌ڵگه‌کان ئیمزا و ناوى ئه‌وانى له‌سه‌ربوو، بڕیارى ئه‌وانى له‌سه‌ر بوو، له‌و کاته‌ى ئه‌و کاره‌ساته‌ ڕوویداوه‌ ئه‌وان پله‌و پایه‌ى سه‌ربازییان هه‌بووه‌، بۆیه‌ ئینکارى کردنه‌که‌ى ئه‌وان ئێمه‌ى زۆر ماندوو شه‌که‌تکرد تا له‌دواییدا له‌ کۆمه‌ڵێک ئاڵ و وێرى قسه‌و ئه‌و شتانه‌دا ده‌رکه‌وت که‌ ئه‌مانه‌ تاوانبارى ڕاسته‌قینه‌ن، خاڵى سێیه‌م که‌ کێشه‌ى ئێمه‌بوو وه‌ مایه‌ى خه‌فه‌تبوو ئه‌وه‌بوو زیاتر له‌ 80 فڕۆکه‌وان هه‌بوون که‌ تاوانبارى سه‌ره‌کی بوون له‌ دۆسیه‌ى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌دا، ئه‌وه‌ کێشه‌ى گه‌وره‌بوو به‌نیسبه‌ت ئێمه‌وه‌ که‌ هیچ کامیان نه‌گیران، له‌ هه‌مووى ناخۆشتر به‌ردانى ڕه‌مه‌زان به‌کر عزاوى ئه‌و پیاوه‌ لاى ئاسایش بوو گیرابوو، ئاسایش به‌ره‌ڵاى کرد به‌شێوازێکى نایاسایى، هه‌رچه‌نده‌ ئێمه‌ داوامانکرد قسه‌کانى ئه‌و پیاوه‌ له‌ قۆناغى لێکۆڵینه‌وه‌دا کردبوونى بهێنرێت و بکرێنه‌ به‌ڵگه‌، دادگاش ڕازى بوو، به‌ڵام وه‌کو ئه‌وه‌نه‌بوو که‌ خۆى بهاتایه‌ت و ئاماده‌بووایه‌ت، نه‌ده‌بوو به‌ربدرایه‌ت، ئه‌مانه‌ کێشه‌ى گرنگ بوون، کێشه‌یه‌کى دیکه‌شمان ئه‌وه‌بوو که‌ دادگاکه‌ نه‌یده‌توانى به‌ غیابى سزاى هیچ تۆمه‌تبارێک بدات، چونکه‌ ده‌سه‌ڵاتى ئه‌وه‌ى پێنه‌درابوو، خاڵێکى دیکه‌شیان ئه‌وه‌یه‌ که‌ به‌داخه‌وه‌ هه‌ندێک له‌و تۆمه‌تبارانه‌ کوردن و هه‌ندێکیشیان عه‌ره‌بن و له‌ هه‌رێمى کوردستان نیشته‌جێن، ئه‌و کاته‌ داوامانکردن به‌ داخه‌وه‌ هێزه‌ سیاسییه‌کان نه‌یاندان، ئێستاش له‌ کوردستانن و به‌داخه‌وه‌ ئیمتیازاتیان هه‌یه‌و له‌ کۆلیژه‌ سه‌ربازییه‌کانى هه‌رێمى کوردستاندا وانه‌ ده‌ڵێنه‌وه‌، تۆمه‌تبارن له‌ دۆسیه‌ى ئه‌نفال و کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌دا، ئه‌مانه‌ له‌لایه‌که‌وه‌ کێشه‌بوون له‌لایه‌کى تریشه‌وه‌ خه‌م و خه‌فه‌ت بوون بۆ ئێمه‌ که‌ نه‌گیرابوون، خاڵێکى تر ڕوانگه‌ى دادگا بوو که‌ جۆرێک له‌ ئاراسته‌ زاڵبوو به‌سه‌ریدا که‌ هه‌ندێک له‌و قازیانه‌ ئاراسته‌یه‌کى شۆڤێنیانه‌ى عه‌ره‌بچێتییان هه‌بوو  به‌ڕاستى ئه‌مه‌ش ئازارى دڵى ئێمه‌ى زۆر ده‌دا، زه‌حمه‌تمان زۆربینى له‌م که‌یسه‌دا تا توانیمان به‌ هه‌موومانه‌وه‌ ئه‌م که‌یسه‌ ڕاستکه‌ینه‌وه‌ به‌هه‌موولایه‌کمانه‌وه‌ به‌سوپاسه‌وه‌ بۆ وه‌زاره‌تى شه‌هیدان و پاشان پارێزه‌ره‌ به‌ڕێزه‌کان و پاشانیش شایه‌تحاڵ و سکاڵا کاره‌ به‌ڕێزه‌کان و کۆمه‌ڵه‌ى قوربانیان هه‌وڵى ئه‌مانه‌ هه‌موو تێهه‌ڵکێشێکى باشبوو، که‌ له‌کۆتایدا توانیمان زاڵبین به‌سه‌ر ئه‌و کۆسپانه‌دا.

ڕۆژنیوز: ئاماژه‌ت به‌وه‌زاره‌تى شه‌هیدان و کۆمه‌ڵه‌ى قوربانیان و ئه‌مانه‌ کرد، له‌سه‌ر ئاستى نوێنه‌ره‌ کورده‌کان له‌به‌غدا هیچ لایه‌نێک وه‌کو هاوکارى کردن نه‌ک وه‌ک ده‌ست تێوه‌ردان له‌کاروبارى دادگا هاوکارى ئێوه‌ى کردووه‌؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: ئێمه‌ هیچ که‌سێک هاوکارى نه‌کردووین، به‌ڵام له‌ قۆناغێک له‌ قۆناغه‌کانى لێکۆڵینه‌وه‌دا له‌لایه‌ن سه‌رۆکایه‌تى کۆماره‌وه‌ که‌ ئه‌و کاته‌ به‌ڕێز مامجه‌لال سه‌رۆک کۆماربوو، داوامانلێکرا که‌ کۆمه‌ڵێک شایه‌تحاڵى بیانى هه‌ن بێن بۆ دادگاکه‌ و شایه‌تى بده‌ن، به‌هاوکارى چه‌ند که‌سێک له‌وانه‌ کاک خدر که‌ریم سه‌رۆکى شاره‌وانى هه‌ڵه‌بجه‌ کۆمه‌ڵێک خه‌ڵک هاتن بۆ دادگاکه‌و شایه‌تى باشیشیاندا، شایه‌تیدانه‌کانیان گرنگ و کاریگه‌ر و باشبوو، ڕاسته‌ نه‌یتوانى پرسه‌که‌ یه‌کلایى بکاته‌وه‌ به‌ڵام بۆ ئێمه‌ قورسایى خۆى هه‌بوو، ئه‌مانه‌ له‌ هه‌ل و مه‌رجى ڕوودانى کاره‌ساته‌که‌دا له‌ هه‌ڵه‌بجه‌دا بون و باسیان له‌ ترسناکى ئه‌و چه‌کانه‌ کرد که‌ له‌هه‌ڵه‌بجه‌دا به‌کارهاتوون، ئه‌مانه‌ بۆ ئێمه‌ گرنگ بوون، جارێکیش دکتۆر به‌رهه‌م نوێنه‌ره‌کانى خۆى نارد هاتن سه‌ردانى کردین، ئه‌گه‌ر نا به‌درێژایى ئه‌و 13 مانگه‌ هیچ نوێنه‌رێکى کوردم نه‌بینى له‌په‌رله‌مانى عێراق یان هیچ به‌رپرسێک سه‌ردانمان بکات جگه‌ له‌ وه‌زاره‌تى شه‌هیدان، که‌ ئه‌مه‌ بۆخۆى گرنگ بوو، وه‌زاره‌تى شه‌هیدانیش واجبى خۆى بوو چونکه‌ موکه‌له‌ف بوو به‌جێبه‌جێکردنى کاره‌که‌و ده‌بوو ئه‌نجامى بدایه‌ت، لێره‌وه‌ من ده‌ستخۆش له‌ خاتوو چنار ده‌که‌م که‌ ئه‌و کاته‌ وه‌زیرى شه‌هیدان بوو دواى ئه‌ویش که‌ دکتۆر مه‌جید بوو به‌وه‌زیرى کاروبارى شه‌هیدان ئه‌ویش هه‌ر هاوکارمان بوو ئیتر به‌رپرسانێکى تر و خه‌ڵکانێکى تر هاوکارى ئێمه‌یان نه‌کرد، وه‌ له‌کاتى خۆشیدا گله‌ییمان له‌ که‌ناڵه‌کانى ڕاگه‌یاندن کرد که‌ چه‌ند که‌ناڵێک نه‌بێت ئه‌وانى تریان دانیشتنه‌کانى دادگایان نه‌ده‌گواسته‌وه‌ له‌به‌رئه‌وه‌ى شه‌قامى کوردى نه‌ به‌ته‌واوه‌تى ئاگاى له‌ دۆسیه‌ى ئه‌نفال بوو نه‌ به‌ته‌واوه‌تى ئاگاى له‌ دۆسیه‌ى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌ بوو، چونکه‌ که‌ناڵه‌کان هه‌موویان دانیشتنه‌کانیان نه‌ده‌گواسته‌وه‌، پێویست وابوو له‌کاتێکى دیاریکراودا بیان گواستایه‌ته‌وه‌.



ڕۆژنیوز: پێت وایه‌ ئه‌ندامانى په‌رله‌مانى عێراق ، ئه‌وانه‌ى که‌ کوردبوون، بۆچى سه‌ردانیان نه‌ده‌کردن و نه‌ده‌هاتن بۆلاتان بۆ ئه‌وه‌ بووه‌ ده‌ست وه‌ردان له‌ کاروبارى دادگادا ڕوونه‌دات؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: نا، نه‌خێر ، به‌پێچه‌وانه‌ى کورده‌کانه‌وه‌، په‌رله‌مانتاره‌ عه‌ره‌به‌کان قسه‌شیان ده‌کرد و لائیحه‌یه‌کیان نوسیبوو تاکو له‌ناو دادگادا ئابڕوومان بردن.

ڕۆژنیوز: لائیحه‌که‌یان دژى ئێوه‌ بوو؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: به‌ڵێ دژى ئێمه‌ بوو، په‌رله‌مانتاره‌ عه‌ره‌به‌کان لائیحه‌یان نوسیبوو بۆ دادگا که‌ فه‌رحان موتڵه‌گ جبورى پیاوێکى کۆمه‌ڵایه‌تى به‌ڕێزه‌و ده‌ستى نیه‌ له‌ که‌یسى هه‌ڵه‌بجه‌دا و به‌بێ گوناه گیراوه‌و له‌م بابه‌تانه‌، تا ئێمه‌ کردمان به‌ هه‌را له‌ناو دادگادا.

ڕۆژنیوز: کێ بوون ئه‌و په‌رله‌مانتاره‌ عه‌ره‌بانه‌؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: په‌رله‌مانتاره‌کان شیعه‌و سونه‌شیان تێدابوو ، زیاتر له‌ 80 ئه‌ندام په‌رله‌مان بوون.

ڕۆژنیوز: له‌و به‌ڵگه‌نامانه‌ى که‌ له‌به‌رده‌ستتانا بووه‌ ، دیاره‌ ژماره‌یه‌کى زۆر به‌ڵگه‌نامه‌تان له‌به‌رده‌ست بووه‌، که‌ سه‌رجه‌میان هى سه‌رده‌مى حکومه‌تى پێشووى عێراق بوون، رژێمى به‌عس له‌ هیچ به‌ڵگه‌نامه‌یه‌کدا باسى له‌وه‌کردووه‌ چه‌کى کیمیایى دژى هه‌ڵه‌بجه‌ به‌کارهێنابێت؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: به‌ڵى له‌ کۆمه‌ڵێک به‌ڵگه‌نامه‌دا تێیدایه‌ که‌ باس له‌لێدانى هه‌ڵه‌بجه‌ ده‌کات، له‌ زیاتر له‌ شه‌ش بۆ حه‌وت به‌ڵگه‌یان تێیدایه‌، له‌کۆى ئه‌و به‌ڵگانه‌ى که‌ له‌به‌رده‌ستماندابوو، به‌ڵگه‌ نووسراوه‌کان بابڵێین که‌ 53 به‌ڵگه‌ن، به‌ لاپه‌ڕه‌ ده‌کاته‌ 120 لاپه‌ڕه‌، زیاتر له‌ 10 بۆ 15 په‌ڕه‌ به‌ ڕوونى تێیدایه‌ که‌ چه‌کى کیمیایى له‌ هه‌ڵه‌بجه‌ به‌کارهاتووه‌و خه‌ڵکى مه‌ده‌نى شه‌هیدبوون، خۆشیان (مه‌به‌ست له‌ تۆمه‌تباره‌کانه‌_رۆژنیوز) دانیان نا به‌وه‌دا چونکه‌ حاڵه‌ته‌که‌ شوێنى ئینکارى کردن نه‌بوو، چونکه‌ به‌ڵگه‌کان ساغ بووبوونه‌وه‌و ئینکاریان نه‌کرد که‌ ئه‌و به‌ڵگانه‌ هى ئه‌وانه‌، زانیارییه‌کانیش زانیارى ئه‌وانه‌، نه‌ک هه‌ر ئه‌وه‌ به‌ڵکو دانیان نابوو به‌وه‌دا که‌ له‌ ناوچه‌کانى ترى کوردستانیان داوه‌ له‌ناوچه‌ى سه‌رده‌شتیان داوه‌ له‌ کوردستانى ئێران، ئه‌و به‌ڵگانه‌مان هێنا له‌ دادگا هه‌موویمان خسته‌ڕوو، هه‌ندێکى به‌داواکردن و هه‌ندێکى دیکه‌ى به‌هێنان و هه‌ریه‌که‌یان به‌جۆرێک ده‌ستمان که‌وتن و هه‌موویمان هێنا بڵاومانکرده‌وه‌ له‌کاتى خۆیدا، دواتر ئه‌مریکیه‌کان به‌ڵگه‌کانیان وه‌رگێڕایه‌ سه‌ر زمانى ئینگلیزى و ئێستاش  له‌ نه‌ته‌وه‌یه‌کگرتووه‌کان به‌ڵگه‌کان به‌زمانى ئینگلیزى هه‌یه‌.

ڕۆژنیوز: به‌گشتى چه‌ند که‌س تۆمه‌تباربوون له‌ که‌یسى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌دا، دواتر دادگاى باڵاى تاوانه‌کان سزاى چه‌ند که‌سیانى دا؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: به‌بڕواى من ده‌بوو زیاتر له‌ 80 که‌س دادگایى بکرانایه‌ت له‌سه‌ر که‌یسى هه‌ڵه‌بجه‌، هه‌ر له‌سه‌رکردایه‌تى سیاسى عێراقه‌وه‌ واته‌ له‌ سه‌دام حسێنه‌وه‌ (سه‌دام نه‌مابوو ئه‌و کاته‌ دۆسیه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌ خرایه‌ ڕوو) تاکو ئه‌وانه‌ى پێیان ده‌وترا (عوزوى قیاده‌ قوترى) هه‌موویان به‌شداربوون له‌و تاوانه‌دا، به‌ڕێوه‌به‌رى گشتى ده‌زگاى ئیستخبارات، سه‌رۆکى ئه‌رکانى سوپا که‌ نزار خه‌زره‌جى بوو، ماوه‌ى 3 مانگ له‌ کوردستان مایه‌وه‌ دواتر به‌بیانووى ئه‌وه‌ى که‌ پیاوێکى تێکۆشه‌ربووه‌ به‌ردرا، وه‌ له‌کاتى خۆشیدا نه‌رویجیه‌کان پرسیاریان کردبوو له‌ سه‌رکردایه‌تى سیاسى کورد که‌ هیچ تێبینیه‌کتان هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌و پیاوه‌، ئه‌وانیش وتبوویان ئێمه‌ هیچ تێبینیه‌کمان نیه‌ له‌سه‌رى و به‌ردرابوو، له‌کاتێکدا تۆمه‌تبارى سه‌ره‌کى بوو له‌ که‌یسى ئه‌نفال و کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌شدا، شێخ جه‌عفه‌ر یه‌کێکى تره‌ له‌ تۆمه‌تباره‌کان، هه‌ندێک تۆمه‌تبارى تر هه‌ن ئه‌وه‌ ڕه‌مه‌زان به‌کر ئاماژه‌م پێدا، زیاتر له‌ 70 فڕۆکه‌وان هه‌ن که‌ له‌فڕۆکه‌خانه‌ى بلد و حوریه‌و گیاره‌، که‌ ئه‌و 3 فڕۆکه‌خانه‌یه‌ به‌شدارییانکردووه‌ له‌ لێدانى هه‌ڵه‌بجه‌دا، فڕۆکه‌وانه‌کانى ئه‌و 3 فڕۆکه‌خانه‌یه‌ هیچیان نه‌هاتنه‌ به‌رده‌م دادگاو لێپرسینه‌وه‌یان له‌گه‌ڵ نه‌کرا، به‌ڵام فڕۆکه‌وانێک له‌وانه‌ش نه‌بوو که‌ له‌و 3 فڕۆکه‌خانه‌یه‌ بوو هات شایه‌تى داو شایه‌تییه‌که‌شى کاریگه‌رى زۆرى له‌سه‌ر بڕیاره‌کانى دادگا هه‌بوو، یه‌کێک بوو له‌و که‌سانه‌ى که‌ توانى خزمه‌تێکى زۆر باشى که‌یسه‌که‌ بکات، به‌ده‌ر له‌وانه‌ هه‌ندێک تۆمه‌تبارى تر هه‌ن که‌ کوردن و ئێستا له‌ کوردستان ده‌ژین پله‌ى جیدجده‌یان هه‌بووه‌ له‌ناو ئیستخباراتى عێراقیدا نه‌گیراون و له‌وانه‌ن چاو ساغیان بۆ رژێمى به‌عس کردووه‌ له‌ لێدانى هه‌ڵه‌بجه‌دا.

ڕۆژنیوز: ئه‌و فڕۆکه‌وانه‌ى باستکرد ناوه‌که‌یت له‌یاده‌؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: به‌ڵێ ناوه‌که‌یم له‌یاده‌ به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ى ئیزنى خۆیم پێنیه‌ ناتوانم ناوه‌که‌ى بڵێم، له‌به‌ر بارى ئه‌منى ناتوانم ناوى به‌رم.

ڕۆژنیوز: بڕیاره‌که‌ى دادگاى باڵاى تاوانه‌کان چ سودێکى هه‌یه‌ له‌سه‌ر که‌یسى کیمیابارانى هه‌ڵه‌بجه‌، له‌سه‌ر ئاستى عێراقى، وه‌ چ پاڵپشتییه‌کیشه‌ بۆ ناساندنى ئه‌م که‌یسه‌ به‌جینۆساید له‌سه‌ر ئاستى نێوده‌وڵه‌تى؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق:  له‌ڕووى یاساییه‌وه‌ گرنگه‌ که‌ تۆ حه‌زینه‌یه‌کى یاساییت هه‌بێت، باوه‌شێکى قه‌زائى هه‌بێت باوه‌ش بکاته‌وه‌ بۆ که‌یسه‌که‌ى تۆ، گرنکه‌ که‌بڕیارێک له‌ دادگاوه‌ ده‌ربچێت، هه‌رکاتێک تۆ بڕیارى دادگات نه‌بێت بۆ نمونه‌ که‌یسى یه‌زیدییه‌کان، که‌یسێکى جینۆسایده‌ به‌ڵام له‌به‌ر ئه‌وه‌ى بڕیارێکى دادگاى بۆ ده‌رنه‌چووه‌ شته‌که‌ په‌رش و بڵاوه‌، به‌ڵام بڕیارى دادگا ده‌ربچێت نرخێکى تایبه‌ت ده‌دات به‌ که‌یسه‌که‌ یه‌که‌م ئه‌و تاوانه‌ ساغ ده‌بێته‌وه‌ به‌سه‌ر ئه‌و ده‌وڵه‌ته‌دا، دووه‌م مافى خۆته‌ داواى قه‌ره‌بوو بکه‌یته‌وه‌، له‌داهاتوودا تۆ هه‌قى خۆته‌ داواى ده‌وڵه‌ت بکه‌یت واته‌ بنه‌مایه‌کى یاساییت هه‌یه‌، به‌بڕواى من هه‌رچى که‌یسێک که‌ کورد هه‌یه‌تى پێویسته‌ بیخاته‌ به‌رده‌م ئه‌و دادگایه‌ تادادگاکه‌ کۆتایى به‌ ته‌مه‌نى نه‌هاتوه‌، چونکه‌ دادگاى باڵاى تاوانه‌کانى عێراق بڕیار له‌سه‌ر هه‌ر که‌یسێک بدات نرخى تایبه‌تى خۆى هه‌یه‌.

ڕۆژنیوز: به‌وشێوه‌یه‌ى باسى هه‌ڵوێستى به‌رپرسانى کورد و په‌رله‌مانتارانى کوردت کرد له‌ په‌رله‌مانى عێراق پێت وایه‌ ئه‌گه‌ر به‌م نه‌فه‌سه‌ کاربکه‌ین ده‌توانین که‌یسه‌کانى خۆمان ببه‌ینه‌ دادگایه‌کى نێوده‌وڵه‌تى و به‌جینۆسایدى بناسێنین له‌سه‌ر ئاستى نێوده‌وڵه‌تى؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق:  بردنى ئه‌م جۆره‌ که‌یسانه‌ بۆ دادگایه‌کى نێوده‌وڵه‌تى جگه‌ له‌ کۆ ده‌نگییه‌ سیاسییه‌که‌، کۆ ده‌نگییه‌ک یان بڕیارێکى یاسایشى ده‌وێت، بۆیه‌ ئه‌گه‌ر حکومه‌تى فیدراڵى عێراق وه‌کو قورسایى ده‌وڵه‌تێک نه‌چێته‌ ناو کێشه‌که‌وه‌ وا به‌ئاسانى ئه‌و شتانه‌ت بۆ نابرێته‌ به‌رده‌م دادگا، بۆنمونه‌ ئه‌گه‌ر هه‌رکه‌یسێک له‌و که‌یسانه‌ى کورد به‌ریته‌ به‌رده‌م دادگاى لاهاى نێوده‌وڵه‌تى ئه‌گه‌ر ئه‌ندام نه‌بیت له‌و دادگایه‌ ناتوانیت ئه‌و که‌یسه‌ بجوڵێنیت، بۆیه‌ زۆر پێویسته‌ حکومه‌تى عێراقى فیدراڵ بچێته‌ سه‌رخه‌ت له‌م بابه‌ته‌دا، حکومه‌تى هه‌رێمیش له‌پێناو ئه‌وه‌ى حکومه‌تى عێراق له‌گه‌ڵى بێته‌ خه‌ت پێویسته‌ هه‌ماهه‌نگى و کۆ ده‌نگى هه‌بێت له‌گه‌ڵى، 11 که‌یسى جینۆساید له‌ عێراقدا ڕووى داوه‌ 8 یان له‌ کوردستاندا بووه‌، بۆیه‌ کورد پشکى شێرى به‌رکه‌وتووه‌ له‌ کاره‌ساته‌کاندا، له‌به‌ر ئه‌وه‌ حکومه‌تى هه‌رێم پێویستى به‌و دان پێدانانه‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌ هه‌یه‌ که‌ بکرێت ئه‌مه‌ له‌ڕووه‌ یاسایه‌که‌وه‌، له‌ ڕووه‌ سیاسییه‌که‌وه‌ کورد به‌م نه‌فه‌سه‌ حزبییه‌ ناتوانێت کاربکات چونکه‌ له‌ده‌ره‌وه‌ خه‌ڵک گوێ له‌ حزب ناگرێت، ئیتر حزبه‌که‌ هه‌ر مانایه‌کى هه‌بێت، له‌به‌رئه‌وه‌ تۆ ئه‌گه‌ر بته‌وێت ئه‌م که‌یسه‌ ببه‌یته‌ده‌ره‌وه‌ ده‌بێت سیغه‌یه‌کى یاساییت هه‌بێت، پێویسته‌ سه‌رۆکایه‌تى هه‌رێم خۆى له‌سه‌ر خه‌ت بێت، په‌رله‌مانى کوردستان چۆن بڕیاریدا هه‌ڵه‌بجه‌ ببێته‌ پایته‌ختى ئاشتى و چۆن بڕیاریدا ببێته‌ پارێزگا، ئه‌بێت ئاواش بڕیاربدات که‌ که‌یسى هه‌ڵه‌بجه‌ بباته‌ ناوه‌ندێکى نێوده‌وڵه‌تى ئیشى له‌سه‌ر بکات، ئێستا له‌سه‌ر ئاستى عێراق حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان سه‌رکه‌وتوو نه‌بووه‌ له‌وه‌ى بتوانێت قه‌ره‌بووى هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ حکومه‌تى عێراق وه‌ربگرێت، بڕیارى قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ى ئه‌نفال و هه‌ڵه‌بجه‌ و ره‌فحا و کۆمه‌ڵێک که‌یسى تر ده‌رچووه‌، کورد سود مه‌ند ده‌بێت له‌و قه‌ره‌بووکردنه‌وانه‌ به‌ڵام حکومه‌تى عێراق تائێستا یه‌ک فلسى قه‌ره‌بووى به‌کورد نه‌داوه‌ له‌کاتێکدا شیعه‌کان به‌چه‌ند جۆرێک ئه‌و قه‌ره‌بووانه‌یان وه‌رگرتووه‌، بۆیه‌ به‌م نه‌فه‌سه‌ نه‌ک هه‌ر ناگه‌ین به‌وه‌ به‌ڵکو مافه‌کانى تریشمان زایه‌ ده‌بن ئه‌وه‌تانێ کاره‌ساتى یه‌زیدیه‌کانیشى هاته‌سه‌ر تۆ نه‌حه‌زینه‌ى یاساییت هه‌یه‌ نه‌هى قه‌زاییت هه‌یه‌ دادگاى لاهایش نایه‌ت به‌ده‌م کێشه‌که‌وه‌ چونکه‌ حکومه‌تى عێراقى فیدراڵ کێشه‌که‌ ناجوڵێنێت، حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستانیش ئه‌ندام نیه‌ له‌و دادگایه‌ له‌به‌ر ئه‌وه‌ پرسه‌که‌ هه‌ر به‌و شێوه‌یه‌ ده‌ڕوات تۆ ده‌بێت وه‌کو که‌یسێکى مرۆیى سه‌یرى ئه‌م کێشه‌یه‌ بکه‌یت هه‌تاوه‌کو ڕۆژێک له‌ ڕۆژان باوه‌شێکى یاسایى بۆ ئه‌م بابه‌ته‌ ده‌که‌یته‌وه‌.

ڕۆژنیوز: به‌بڕواى تۆ شیعه‌کان زیاتر پێداگربوون بۆئه‌وه‌ى مافه‌کانى خۆیان به‌ده‌ست بهێنن له‌و که‌یسانه‌ى تایبه‌ته‌ به‌وان؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: شیعه‌کان له‌ کێشه‌کانى ئێمه‌ تێده‌گه‌ن به‌ڵام هه‌موو جارێک سێبه‌رێکى خۆیان له‌پاڵ ئێمه‌دا ڕاستده‌که‌نه‌وه‌، که‌ ده‌بێت ئێمه‌ پشتگیرى شته‌کانى ئه‌وانیش بکه‌ین، ئێمه‌ ئاماده‌ییمان تێدابووه‌و هه‌موو کاتێک دان به‌وه‌دا بنێین که‌ شیعه‌ له‌ عێراقدا سته‌مى لێکراوه‌ ئه‌وه‌ دروسته‌، به‌ڵام ئه‌و سته‌مه‌ى له‌کورد کراوه‌ له‌هه‌موو دنیادا له‌که‌س نه‌کراوه‌ مه‌گه‌ر له‌ جوله‌که‌ کرابێت، سته‌مێک له‌ کورد کراوه‌ سته‌مێکى زۆر خه‌ته‌رناکه‌، میللـه‌تێک له‌به‌رده‌م قڕکردنێکى ته‌واو ته‌واودابووه‌، شیعه‌ ده‌وڵه‌ت هه‌بووه‌ پشتیوانى لێکردووه‌، هێزى سیاسى هه‌بووه‌ پشتیوانى لێکردووه‌، هێزى بکوژى هه‌بووه‌، دڕبووه‌، به‌س کورد هیچى نه‌بووه‌، ئه‌و شوێنانه‌ى له‌ کوردستاندا وێران بووه‌ هه‌موو خه‌ڵکى بێدیفاع بووه‌، قه‌زیه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌ بێدیفاع بووه‌، قه‌زیه‌ى ئه‌نفاله‌ بێدیفاع بووه‌، بارزانیه‌کان له‌ ئۆردوگادابوون، پاکتاوى ڕه‌گه‌زى که‌رکوک له‌ شارى خۆیاندا بوون، من گله‌ییه‌کم به‌ته‌واوه‌تى له‌ شیعه‌کان هه‌یه‌ به‌ بۆچوونى من شیعه‌کان به‌ده‌م له‌گه‌ڵ ئێمه‌دان، به‌هیچ شێوازێک هه‌ر بابه‌تێک په‌یوه‌ندى به‌ قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌وه‌ هه‌بووبێت، په‌یوه‌ندى به‌ ئیجرائاتێکى ڕاسته‌وخۆو گونجاوه‌وه‌هه‌بووه‌ بۆ قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ى خه‌ڵکى هه‌ڵه‌بجه‌ و ئه‌نفال و که‌یسه‌کانى ترى کورد، شیعه‌کان یه‌که‌م که‌س بوون که‌ کۆسپ بون له‌به‌رده‌م بابه‌ته‌که‌دا، هه‌ر له‌ڕێوه‌ سوننه‌کان ده‌یانوت ئێمه‌ هیچ ناکه‌ین، شیعه‌کان به‌ده‌م ده‌یانوت ده‌یکه‌ین و هیچیان نه‌ده‌کرد، دیارده‌یه‌کى ترسناک هه‌یه‌ که‌ ئێمه‌ تێیدا ده‌ژین، یانى عێراق عێراقێکى عه‌ره‌بیه‌ به‌ شیعه‌و سوننه‌وه‌، بۆیه‌ له‌م عێراقه‌ عه‌ره‌بییه‌دا ده‌بێت به‌ هێزو به‌ به‌کارهێنانى کارتى فشار ئه‌و شتانه‌ بکه‌یت، ئه‌گه‌ر نا به‌ناوى دۆستایه‌تى، شیعه‌کان هیچ ئاماده‌ییه‌کیان تێدانیه‌ هیچ کارێک بۆ قه‌ره‌بووکردنه‌وه‌ى که‌یسى هه‌ڵه‌بجه‌ و ئه‌نفال بکه‌ن.

ڕۆژنیوز: باس له‌وه‌ ده‌کرێت کاتێک هه‌ڵه‌بجه‌ کیمیابارانکراوه‌ کۆمه‌ڵێک کۆمپانیاى بیانى چه‌کیان به‌ ڕژێمى عێراق فرۆشتووه‌، ئایا هیچ به‌ڵگه‌یه‌ک له‌به‌رده‌ستتدا هه‌یه‌ له‌سه‌ر ئه‌و بابه‌ته‌؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: ئێمه‌ کاتى خۆى له‌ به‌شێک له‌ لائیحه‌که‌دا ناوى هه‌موو کۆمپانیاکانمان دا به‌ دادگا، هه‌ندێک له‌و کۆمپانیایانه‌ هه‌ر نه‌ماون هه‌ندێکى تریشیان ئاسان نیه‌ ته‌عامول کردن له‌گه‌ڵیان، چونکه‌ ده‌وڵه‌ته‌کانى خۆیان پارێزگارییان لێده‌که‌ن، ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ ئه‌گه‌ر دان بنێن به‌وه‌دا که‌ کۆمپانیاکانى ئه‌وان چه‌کیان فرۆشتووه‌ به‌ ڕژێمى عێراق ئه‌و کۆمپانیایانه‌ ده‌که‌ونه‌ ژێر به‌رپرسیارێتى، کاتى خۆشى له‌که‌یسى فرانک ڤان ئه‌نراتدا که‌ له‌لاهاى یه‌کلایى بووه‌وه‌ دانى به‌ناوى کۆمه‌ڵێک کۆمپانیادا ناو ئێمه‌ کاتى خۆشى ناوى ئه‌و کۆمپانیاییانه‌مان دا به‌ دادگا به‌ڵام هیچ کارێکى له‌وباره‌یه‌وه‌ نه‌کرد.

ڕۆژنیوز: که‌واته‌ پێویسته‌ چى بکرێت تا ئه‌و کۆمپانیایانه‌ دادگایى بکرێن؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: ئه‌و کۆمپانیایانه‌ هى ساڵى 1988 ن هه‌ندێک له‌و کۆمپانیایانه‌ نه‌ماون، کۆمپانیاى ئه‌ڵمانى تێدایه‌، به‌لجیکى تێدایه‌، هۆڵه‌ندى تێدایه‌، به‌ریتانى و ئه‌رجه‌نتینى و به‌رازیلى و ئه‌مریکى تێدایه‌، له‌ هه‌موو جۆره‌ کۆمپانیایه‌کى تێدایه‌، هه‌ندێک له‌ کۆمپانیاکان به‌ ئاشکرا چه‌کیان فرۆشتووه‌ به‌عێراق، هه‌ندێکیشیان وه‌کو که‌ره‌سته‌ى کشتوکاڵى فرۆشتیوویانه‌ به‌ عێراق، هه‌ندێکییان که‌ره‌سته‌ سه‌ره‌تاییه‌کانى چه‌کى کیمیاییان داوه‌ به‌ عێراق به‌ تایبه‌تى ئه‌ڵمانییه‌کان.

ڕۆژنیوز: به‌پێى ئه‌و زانیارى و به‌ڵگانه‌ى له‌به‌رده‌ستى ئێوه‌دایه‌ ڕژێمى به‌عس له‌ چ ساڵێکدا کیمیاوى به‌رامبه‌ر گه‌لى کورد به‌کارهێناوه‌؟

به‌کر حه‌مه‌ سدیق: به‌بۆچوونى من ڕژێمى به‌عس بۆیه‌که‌مجار له‌ 28_6_1987 به‌رامبه‌ر به‌ شارى سه‌رده‌شت به‌کارى هێنا، هه‌ر له‌و ساڵه‌دا به‌رامبه‌ر به‌ بالیسان و گۆپته‌په‌و به‌رامبه‌ر به‌ هه‌ندێک شوێنى تر به‌کارى هێنا، له‌سه‌ر ئاستى جه‌نگه‌که‌ى له‌ گه‌ڵ ئێراندا، عێراق له‌ ساڵى 1980 ه‌وه‌ چه‌کى کیمیاوى به‌کارهێناوه‌ له‌ شه‌ڕگه‌کاندا، به‌ڵام ئه‌وه‌نده‌ من بیزانم پێش مانگى 6 ى 1987 عێراق چه‌کى کیمیاوى به‌رامبه‌ر کورد به‌کار نه‌هێناوه‌ به‌ڵکو له‌دواى ئه‌و به‌رواره‌وه‌ به‌کارى هێناوه‌ به‌رامبه‌ر به‌ کورد چ وه‌کو مه‌ده‌نى چ وه‌کو پێشمه‌رگه‌.

ڕۆژنیوز: له‌ئێستادا هه‌ڵه‌بجه‌ بووه‌ته‌ پارێزگایه‌ک له‌ پارێزگاکانى هه‌رێمى کوردستان و وه‌ک ده‌وترێت 19 مین پارێزگاى عێراقه‌، به‌بڕواى ئێوه‌ پێویسته‌ یه‌که‌مجار حکومه‌تى هه‌رێم چى بکات بۆئه‌وه‌ى ئه‌م شاره‌ نۆژه‌ن بکاته‌وه‌و به‌ نه‌خشه‌یه‌کى نوێ ئاوه‌دانى بکاته‌وه‌؟ ئیلتزاماتى حکومه‌تى عێراق چى ده‌بێت به‌رامبه‌ر به‌م پارێزگا نوێیه‌؟


به‌کر حه‌مه‌ سدیق: خۆى هه‌ردوو شته‌که‌ په‌یوه‌ندى به‌یه‌که‌وه‌ هه‌یه‌، من واده‌زانم جێکردنه‌وه‌ى میزانیه‌ى هه‌ڵه‌بجه‌ له‌ بودجه‌ى عێراقدا (که‌ ئه‌مه‌ هه‌واڵێکى خۆشه‌ له‌ڕاستیدا)، ده‌بیستم که‌ جێى ده‌کرێته‌وه‌، ئه‌مڕۆ به‌ڕێز کاک ئارام شێخ محمد باسى له‌وه‌کرد که‌ جێمان کردوه‌ته‌وه‌ (12_3_2015 به‌کر حه‌مه‌سدیق ئه‌م قسه‌یه‌ى کردووه‌ _رۆژنیوز)، ئومێده‌وارم که‌ جێى بکه‌نه‌وه‌، چونکه‌ ئه‌و کاره‌ ئه‌وه‌ ده‌رده‌خات که‌ هه‌ڵه‌بجه‌ وه‌کو پارێزگایه‌کى عێراق به‌ فعلى کارى بۆ ده‌کرێت، حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستانیش ده‌بێت له‌و به‌شه‌ بودجه‌یه‌ى که‌بۆى ته‌رخانده‌کرێت خۆیشى هه‌ندێک هاوکارى بکات، له‌گه‌شه‌پێدانى پارێزگاکانه‌وه‌ بۆى دێت، له‌ بودجه‌ى عێراقیشه‌وه‌ بۆى دێت، که‌ تۆده‌ڵێى پارێزگا ده‌بێت به‌سه‌نگ و قورسایى پارێزگاوه‌ مامه‌ڵه‌ى له‌گه‌ڵ بکه‌یت له‌ ڕووى ئیدارییه‌وه‌، له‌ڕووى پرۆژه‌ى وه‌به‌رهێنانه‌وه‌، له‌ڕووى ئابورییه‌وه‌، به‌تایبه‌تى ئێستا هه‌ڵه‌بجه‌ که‌ ده‌رکه‌وتووه‌ له‌ پشکنینى تازه‌دا ناوچه‌یه‌کى نه‌وتیه‌ که‌ واته‌ تۆ خاوه‌نى پارێزگایه‌کیت که‌ خاوه‌نى قوربانیه‌کى زۆر گه‌وره‌یه‌ هاوکات خاوه‌نى سه‌روه‌تێکى نیشتمانى نه‌وتى زۆر گه‌وره‌یه‌ که‌بۆ هه‌رێمى کوردستان سودى ده‌بێت، ده‌بێت ئه‌و شاره‌ ئه‌و سیماى پێوه‌ دیاربێت نابێت له‌سه‌ر نه‌وت دابنیشین به‌ڵام به‌ ده‌به‌ نه‌وت له‌سه‌ر ڕێگاو بانه‌کانمان بفرۆشرێت، ئه‌وه‌ قبوڵ نیه‌، ده‌بێت حکومه‌تى هه‌رێمى کوردستان له‌مه‌ولا له‌ئاستى قوربانیه‌کانى هه‌ڵه‌بجه‌دابێت، هه‌ڵه‌بجه‌ قوربانیه‌کى گه‌وره‌ى داوه‌ بۆکورد ده‌بێت هه‌موو کورد هاوکارى ئه‌وه‌بن، من لێره‌وه‌ ڕووى ده‌مم ده‌که‌مه‌ هه‌موو ئه‌و هاووڵاتیه‌ کورده‌ به‌ڕێزانه‌ى که‌ له‌ هه‌موو شاره‌کانى کوردستان داواى مافى شاره‌کانى خۆیان ده‌که‌ن، ئه‌وانیش هه‌قى خۆیان داواى مافى شاره‌کانى خۆیان بکه‌ن، هه‌موو شاره‌کانى کوردستان مافى خۆیان بڕازێنرێنه‌وه‌و جوان بن به‌ڵام ته‌نها ئه‌وه‌نده‌ هه‌یه‌ ئاگایان لێ بێت که‌ له‌ڕووى ئینسانیه‌وه‌ هه‌ڵه‌بجه‌ قوربانیه‌کى زۆر گه‌وره‌ى داوه‌، بائه‌وان ئه‌و لوتفه‌ بنوێنن ئه‌و گله‌ییه‌ له‌ ئێمه‌ نه‌که‌ن که‌زۆر ناز ده‌که‌ین به‌سه‌ر حکومه‌ته‌که‌ى خۆماندا چونکه‌ هه‌ڵه‌بجه‌ گه‌وره‌ترین قوربانى داوه‌، دروسته‌ کاره‌ساتى ئه‌نفال گه‌وره‌تره‌ به‌ڵام پانتاییه‌کى جوگرافى زۆر گه‌وره‌ى گرته‌وه‌ بابڵێن کاره‌ساته‌که‌ ته‌وزیع بوو، که‌ ته‌وزیع ده‌بێت کاره‌ساته‌که‌ هه‌ر شوێنه‌ به‌شێکى به‌رده‌که‌وێت به‌ڵام هه‌ڵه‌بجه‌ پشکى شێرى له‌و کاره‌ساته‌ به‌رکه‌وتووه‌، ئێمه‌ کاتێک باس له‌ قوربانیه‌کانى ئه‌نفال ده‌که‌ین ده‌بێت به‌ چاوى ڕێزه‌وه‌ سه‌یرى بکه‌ین، هه‌میشه‌ هه‌وڵبده‌ین پاڵپشتى ئه‌و داواکاریانه‌ بین که‌س و کارى ئه‌نفال ده‌یکه‌ن، که‌ شارێى وه‌کو ڕانیه‌ شارێکى وه‌کو قه‌زاى سه‌یدسادق شارێکى وه‌کو که‌لار شارێکى وه‌کو چه‌مچه‌ماڵ ئه‌و شارانه‌ى که‌ تووشى کاره‌سات بوون له‌ هه‌موو شاره‌کانى کوردستان، به‌ڵام باسى هه‌ڵه‌بجه‌ زۆر گرنگه‌ ده‌بێت هه‌موو هاووڵاتیان کورد پشتیوان بن له‌و بابه‌ته‌دا، له‌ کوردستاندا ئه‌گه‌ر ده‌نگێک هه‌بێت بڵێت نابێت هه‌ڵه‌بجه‌ بکرێته‌ پارێزگا ئه‌گه‌ر بڵێت نابێت هه‌ڵه‌بجه‌ خزمه‌ت بکرێت، ئه‌و ده‌نگه‌ له‌سه‌ر ئاستى عێراق کاریگه‌رى خراپى هه‌یه‌، ئێمه‌ له‌به‌غدا پێیان وتین خه‌ڵک ڕه‌خنه‌ى هه‌یه‌ له‌سه‌ر به‌پارێزگابوونى هه‌ڵه‌بجه‌ ئه‌وه‌ بۆ ئێمه‌ زۆر ناخۆشه‌ شه‌قامى کوردى پێویسته‌ له‌سه‌ر ئازاره‌کانى خۆى کۆک بێت بۆ ئه‌وه‌ى ئاوه‌دانى هه‌موو پارچه‌کانى کوردستا بگرێته‌وه‌.

16/3/2015

ژمارەی بینین:  3620      بەروار:  19/03/2015
هیچ سەرنجێک بوونی نیە‌ .
تکایە سەرنجەکەت لێرەوە بنێرە  
   

ماڵپه‌ڕی پێشوو ١
ماڵپه‌ڕی پێشوو ٢
    
Copyright 2012. All Rights Reserved.